Zabawy i ćwiczenia wspomagajace rozwój dzieci

Ćwiczenia rozwijające orientację przestrzenną

1) kształtowanie schematu własnego ciała

  • nazywanie części swojego ciała,
  • rysowanie człowieka
  • odczytywanie komunikatów mimicznych (zabawy z lusterkiem)
  • pantomima (zagadki ruchowe)

2) różnicowanie i określanie kierunków w przestrzeni z własnego punktu widzenia

  • ćwiczenia na kartce papieru położonej na podłodze: góra – dół, przed sobą – z tyłu, za sobą, prawa – lewa (ręce do góry – na dół, rzucanie piłki do góry – spada (rzucanie) w dół; spójrz przed siebie, co widzisz, rzuć woreczek przed siebie – stoję za tobą, powiem ci, co jest za tobą, rzuć woreczek za siebie;
  • co jest po prawej, co po lewej stronie, ew. założenie frotki na lewy nadgarstek
  • chodzenie „pod dyktando” (np. 2 kroki w prawo, 3 do przodu, 2 do tyłu, 5 kroków w lewo; potem dziecko dyktuje, a dorosły chodzi)

3) różnicowanie i określanie kierunków w przestrzeni z punktu widzenia drugiej osoby oraz względem innych przedmiotów

  • zabawy z misiem (miś stoi na przeciwko dziecka – co widzi miś?)
  • ćwiczenia z dorosłym (dorosły przyklęka na kartce papieru, dziecko staje za nim – mówią, co widzą, co jest po ich lewej , a co po prawej stronie; potem stają naprzeciwko siebie wcześniej oznaczają swoje dłonie prawą i lewą – dziecko ma dostrzec efekt obrotu)
  • ćwiczenia z krzesełkiem i woreczkiem (połóż woreczek na krzesełku / pod / z lewej / z prawej / z tyłu / za / przed)
  • ćwiczenia przy stoliku (dziecko określa brzegi stolika, potem dorosły; potem przesuwają się i znów określają brzegi stolika)

4) ćwiczenia ułatwiające orientację na kartce papieru

  • ćwiczenia z kartką:

– najpierw kartka przypięta na ścianie i określanie brzegów: górny, dolny, lewy, prawy; potem te same ćwiczenia z kartką położoną na stole,
– rogi górne i dolne na kartce – pokazywanie i rysowanie: od góry na dół, z dołu do góry, z lewego brzegu do prawego, z prawego do lewego; łączenie rogów: lewy górny i prawy dolny, lewy dolny i prawy górny

  • kreślenie greckich wzorów (dorosły zaznacza dziecku kropką miejsce na kartce od którego zaczynać się będzie rysowanie szlaczka, wzoru, potem mówi w którą stronę dziecko ma rysować (każda kreska ma długość kratki), np. jedna kratka w górę, jedna w prawo, jedna w dół, jedna w prawo, jedna w górę itd., potem dziecko może już samo dokończyć szlaczek
  • rysowanie labiryntów (dorosły najpierw dyktuje co najmniej trzy sekwencje wzoru, potem dziecko rysuje samo).

 

 

ZABAWY I ĆWICZENIA ROZWIJAJĄCE SŁUCH FONEMATYCZNY
Zachęcamy gorąco do różnego rodzaju zabaw i ćwiczeń, które przygotują dziecko do nauki czytania i pisania. Są to ćwiczenia polegające na analizie i syntezie wyrazów. Na początek krótkie przypomnienie:
SŁUCH FONEMATYCZNY
– umiejętność rozróżniania fonemów ( dźwięków mowy ludzkiej). Oznacza to, że dziecko może wyodrębnić z potoku mowy – wyrazy, w wyrazach – sylaby, w sylabach – głoski, a także uchwycić kolejność głosek w wyrazie.
Właściwie wykształcony słuch fonematyczny umożliwia prawidłową wymowę, wychwytywanie różnic między słowami podobnie brzmiącymi, ale mającymi inne znaczenie, a w końcu dokonywanie analizy i syntezy słuchowej wyrazów, co stanowi podstawę w nauce czytania i pisania.
Zaburzenia słuchu fonematycznego często powodują trudności w czytaniu (uporczywe literowanie) i pisaniu ze słuchu.
GŁOSKA
– to najmniejszy dźwięk mowy ludzkiej, który można wyodrębnić słuchem.
LITERA
– to graficzny (pisany) znak głoski. W zapamiętaniu różnicy między głoską a literą pomóc może dzieciom rymowanka:
„ Literę widzę oraz piszę.
Głoskę wymawiam oraz słyszę,
Czyli innymi słowy:
Głoski to dźwięki mowy”

Przykłady zabaw i ćwiczeń:
• rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne instrumenty i przedmioty ( gniecenie gazety, przelewanie wody, przesypywanie kaszy, stukanie klockami itp.), rozpoznawanie głosów zwierząt i sprzętu gospodarstwa domowego;
• odtwarzanie przez dzieci słyszanego rytmu przy pomocy wyklaskiwania, wytupywania, wystukiwania;
• rozpoznawanie melodii piosenek po zaśpiewanym fragmencie;
• wyróżnianie wyrazów w zdaniu, przeliczanie ile jest wyrazów w zdaniu (tyle podskoków, ile słyszymy wyrazów w zdaniu itp.);
• wyróżnianie sylab w wyrazie, najlepiej za pomocą klaskania (jedna sylaba – jedno klaśnięcie), przeliczanie sylab w wyrazie i np. tyle podskoków, przysiadów ile jest sylab;
• zabawa w kończenie wyrazów – podajemy dziecku pierwszą sylabę, np. ko – a dziecko dodaje – ło ( powstaje: koło);
• łańcuch sylabowy: dziecko wypowiada dwusylabowy wyraz, dzieli go na sylaby, druga sylaba staje się początkiem nowego wyrazu, np. wa-ta, ta-ma, ma-ja, ja-ma);
• wyróżnianie głosek w wyrazach – najpierw na początku wyrazu, potem na końcu wyrazu i w środku wyrazu (można użyć do tej zabawy obrazków, spośród których dziecko wyszuka obrazki zaczynające się na daną głoskę);
• wymyślanie rymujących się wyrazów, a także szukanie obrazków, których nazwy się rymują, np grzyby-ryby, kotek-płotek itp.;
• układanie kilku wyrazów w kolejności od najkrótszego do najdłuższego (a, po, las, okno, lalka, komputer) i odwrotnie;
• rysowanie przedmiotów zaczynających się daną głoską, (kończących się lub mających w środku daną głoskę);
• słuchanie wierszy, w których występuje jak najwięcej dźwięków do naśladowania. Można wykorzystać następują ce utwory: „ Lokomotywa”, „ Ptasie radio”, „Kotek”.
• dobieranie w pary wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską; (koza-kosa, mama-dama, tata-data, pije-bije, Ala-Ola);
• podkreślanie czerwoną kredką wyrazów, które „ syczą”, a niebieską, tych które „ szumią”
(sok, puszka, szachy, postój, proszek, ser) lub rozdzielanie obrazków przedstawiających nazwy przedmiotów, które „syczą” na jedną stronę, które „ szumią” na drugą stronę lub gdy dorosły wymawia wyraz szumiący to dziecko, np. podskakuje, a jak wymawia wyraz syczący to dziecko klaszcze itp. Można zastosować różne modyfikacje tej zabawy;
• wymyślanie ciągu wyrazów na daną głoskę, np. wszyscy wymyślają wyrazy na głoskę „k”;
• wyszukiwanie wyrazu, który zaczyna się na ostatnią głoskę poprzedniego wyrazu ( mąka- Adam- most- tygrys- samochód-dom- motocykl- lalka- akwarium- motyl- lego, ogórek, ……….)
UWAGA!
Podczas tego rodzaju zabaw bardzo ważne jest aby wymawiać głoski w izolacji, czyli mówimy głoski krótko „r”, nie „ ry”, „s” a nie „sy” „m”, a nie „my” itd.
Życzymy przyjemnej zabawy z dziećmi!

Bibliografia:
E. Chmielewska „ Zabawy logopedyczne i nie tylko” MAC 1996r.,
materiały z sieci Internet .

 

JAK WSPOMAGAĆ ROZWIJANIE KONCENTRACJI U DZIECI?

PROBLEMY Z KONCENTRACJĄ u dzieci mogą być spowodowane dzisiejszym stylem życia i otoczeniem, które przeładowane jest różnorodnymi bodźcami. Jeśli jednak chcemy wzmacniać umiejętność koncentracji u dziecka, to jak najbardziej sami możemy o to zadbać. Gdy układamy puzzle, nie oglądajmy wówczas bajki. Telewizor włączajmy tylko wtedy, kiedy chcemy rzeczywiście obejrzeć jakiś konkretny program.Sami dawajmy przykład dziecku, ponieważ bardzo wielu rzeczy uczy się ono poprzez tzw. modelowanie, czyli naśladowanie dorosłych.

Jeśli nie chcemy, żeby dziecko wykonywało kilka czynności równocześnie, wywołując przy tym chaos, sprawiając wrażenie roztrzepanego – sami również nie załatwiajmy równocześnie wielu spraw. Na przykład skończmy z nawykiem czytania albo oglądania telewizji podczas posiłków, nie przerywajmy zabawy z dzieckiem po to, by jednocześnie pracować na laptopie, nie rozmawiajmy przez telefon jadąc samochodem. Dziecko patrzy i czerpie wzorce!!

Rutyna pomaga – wystarczy odpowiednio zaplanować dzień tak, aby czynności wymagające intelektualnego wysiłku przeplatały się z aktywnością fizyczną oraz niczym nieskrępowaną, nienarzucaną, samodzielną zabawą. W lepszym funkcjonowaniu pomaga rutyna i domowe rytuały – przyzwyczajenie dziecka do stałych czynności o stałych porach. Warto też dopilnować, aby nasza pociecha się wysypiała i jadła regularne posiłki. Wpływ na koncentrację potrafią mieć też minione wydarzenia, sytuacje z poprzednich dni, dodatkowe, nowe atrakcje, jak długa podróż – możemy wtedy zauważyć np. rozkojarzenie i niechęć do nauki. – Nie wymagajmy od dziecka, żeby po całym dniu w przedszkolu świetnie funkcjonowało na zajęciach dodatkowych. Zmęczenie to jeden z ważnych czynników uniemożliwiających pełną koncentrację- dziecko może być wówczas płaczliwe, marudne, a gdy jest głodne, może nie mieć ochoty na umysłowe wyzwania.

PO JAKIE ZABAWY SIĘGAĆ ABY ROZWIJAĆ KONCENTRACJĘ?
• gry planszowe, memory, puzzle
• bierki
• gra w „Zgadnij kto to?”, w której na początku każdy gracz w tajemnicy przed współgraczem wybiera z planszy jedną postać i poprzez zadawanie pytań i eliminowanie kolejnych postaci dochodzimy do tego, kto wybrał jaką postać. Wygrywa ten, kto odgadnie postać przeciwnika jako pierwszy.
• gry słowne – możemy się z dzieckiem bawić w podawanie przeciwieństw: rodzic mówi zima, a dziecko lato, rodzic mówi czarny, a dziecko mówi biały itd.
• zabawa w kolory – uczestnicy gry: rodzic i dziecko wymieniają kolejne kolory na przemian. Nie mogą się one powtarzać, tzn. każdy uczestnik musi wymyślić nowy kolor
• zabawa w słówka – każda kolejna osoba podaje wyraz rozpoczynający się na ostatnią literę wyrazu wypowiedzianego przez poprzednia osobę, np. autobus – słoma- auto – oko itp.
• zagadki typu: owoc na literę k ( odp. kiwi), zwierzę żyjące w Australii (odp. kangur)
• zabawy ruchowe:
– pajacyki (jednoczesne ruchy rąk i nóg oraz podskoki)
– bieganie torem tworzącym kształt ósemki, starając się biec po linii.

• zabawa w ciepło zimno – dziecko musi odnaleźć ukryty przedmiot słuchając instrukcji ciepło – zimno
• zabawa – zgaduj zgadula: dziecko ma zawiązane oczy i poprzez dotykanie przedmiotu rączkami musi odgadnąć, co to jest
• zajęcia sportowe wymagające precyzyjnych ruchów, sztuki walki, taneczne np. balet
• słuchanie historii ze zrozumieniem, np. po przeczytaniu fragmentu bajki możemy zapytać dziecko, jak sądzi, co teraz się wydarzy, co zrobi główny bohater itp.
• łamigłówki umysłowe, polegające np. na odnajdywaniu różnic między dwoma obrazkami, kopiowanie wzorów, łączenie ze sobą punktów.
• zabawy manualne
– sznurki dziurki – dziecko przewleka sznurowadło w tekturce z dziurkami, które układają się w jeden wzór
– lepienie z plasteliny, modeliny, ciastoliny
– nawlekanie koralików na sznurek
– zabawy konstrukcyjne, np. budowanie z klocków
– rysowanie w obrębie konturów.

 

WSPIERANIE I WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECI – PRZYKŁADY ZABAW I ĆWICZEŃ

Niniejsze propozycje zestawów ćwiczeń to wskazówki dla rodziców, chcących samodzielnie pracować z dziećmi w celu rozwijania           i wspierania sprawności motorycznej, funkcji słuchowych i językowych, analizy wzrokowej oraz motoryki dużej.

Ćwiczenia motoryki małej

Zestaw zabaw rozwijających sprawność motoryczną rąk

Uwaga – należy zadbać o prawidłową pozycję dziecka przy pisaniu i rysowaniu – stopy na podłodze, plecy proste, łokcie leżą na biurku, prawidłowy jest chwyt pisaka, kartka leży w pozycji – górny róg od strony ręki wiodącej lekko, skośnie do góry

  • swobodne bazgranie na dużych arkuszach papieru, flamastrami, kredkami świecowymi, pastelami
  • zamalowywanie dużych powierzchni farbami grubym pędzlem dziecko stoi (nie siedzi) przy stoliku odpowiedniej do jego wzrostu wysokości
  • zamalowywanie obrazków w książeczkach do malowania
  • kalkowanie obrazków
  • obrysowywanie szablonów
  • rysowanie po śladzie
  • cięcie po narysowanych liniach – prostych frędzelki, – falistych serwetki, wycinanie najpierw prostych, potem nieco bardziej skomplikowanych kształtów z papieru kolorowego
  • modelowanie z plasteliny, modeliny, masy papierowej najpierw kuleczek, wałeczków; później form bardziej złożonych – zwierząt, postaci ludzkich,
  • stemplowanie i kolorowanie
  • wydzieranie z kolorowego papieru i naklejanie wydzieranki na papier
  • rysowanie w liniach wzorów literopodobnych i szlaczków
  • naśladowanie gry na pianinie, pisania na klawiaturze
  • odtwarzanie rytmu deszczu
  • strząsanie wody z palców
  • zgniatanie kartki papieru jedną ręką w małą kulkę
  • zabawy pacynką
  • nawlekanie koralików
  • przewlekanie sznurowadeł
  • rysowanie patykiem po ziemi
  • faliste ruchy ramion – zabawa w przylot i odlot bocianów
  • przy wolnym chodzie ruchy rąk jak podczas pływania żabką – zabawa w naukę pływania
  • zabawa w pociągi – ruch rąk naśladuje obroty kół
  • zabawa w pranie, rozwieszanie bielizny i prasowanie
  • zabawa w gotowanie obiadu – naśladowanie wałkowania ciasta, mieszania gęstej zupy, kręcenia kranem, ubijania piany
  • zabawa w rąbanie i piłowanie drzewa
  • gry w pchełki, bierki, kręgle, bilard stołowy
  • rzucanie woreczków lub piłeczek – kto dalej
  • toczenie piłki do dołka
  • zabawy z chwytaniem i rzucaniem piłki
  • kozłowanie piłki
  • przerzucanie piłki średniej wielkości z ręki prawej do lewej i podrzucanie jej raz prawą, raz lewą ręką
  • podbijanie balonika wyłącznie palcami prawej i lewej ręki
  • wypuszczanie piłeczki tenisowej z ręki w dół i próby chwytania jej w locie, samymi palcami – zanim odbije się od podłogi
  • „rysowanie” palcami w powietrzu określonego przedmiotu.

Ćwiczenia rozwijające funkcje słuchowe i językowe

Zabawy z zakresu funkcji słuchowych i językowych

  • poszukiwanie źródła dźwięku
  • różnicowanie dźwięków podobnych
  • różnicowanie odległości dochodzących dźwięków (blisko, daleko)
  • rozpoznawanie, potem odtwarzanie głosów przyrody
  • odtwarzanie sekwencji dźwiękowych
  • układanie wzorów graficznych sekwencji dźwiękowych, np. z guzików lub kasztanów
  • wykonywanie ćwiczeń ruchowych na określony sygnał
  • naśladowanie głosów z otoczenia
  • wyklaskiwanie sylab w wyrazie
  • wystukiwanie głosek w wyrazie
  • wyszukiwanie wyrazów rozpoczynających się lub kończących tą samą głoską, lub sylabą
  • wskazywanie wyrazów w których słychać np. samogłoskę „a”
  • liczenie samogłosek (np. „a”) w usłyszanym wyrazie np. parawan – 3
  • łączenie wypowiedzianych przez dorosłego głosek w wyraz, np. „A – l – a” „Ala”
  • wyodrębnianie głosek w wyrazach wypowiedzianych przez dorosłego, np. „sowa” „s – o – w – a”
  • kończenie rozpoczętych wyrazów
  • wybieranie wyrazów rymujących się
  • wysłuchiwanie i liczenie głosek w wyrazach
  • wysłuchiwanie i liczenie wyrazów oraz wyróżnianie pierwszego i ostatniego wyrazu w zdaniu
  • kończenie rozpoczętych zdań
  • nauka krótkich wierszyków i piosenek
  • zabawa w zapamiętywanie jak największej liczby słów. Dorosły wypowiada np. 3 słowa, zadaniem dziecka jest je powtórzyć. Stopniowo zwiększamy liczbę wypowiadanych słów
  • rozwiązywanie rebusów
  • słuchowe wyszukiwanie wyrazów w wyrazach np. w słowie traktory zawiera się słowo tory
  • zabawa w słowa: mapa – aktor – robak – k…. dorosły na zmianę z dzieckiem wypowiada wyrazy, każdy następny wyraz musi rozpoczynać się od takiej głoski jaką słychać było na końcu wyrazu poprzedniego
  • zabawa w głuchy telefon
  • słuchanie krótkich historyjek nagranych na CD i opowiadanie ich
  • opowiadanie bajek i wierszyków przeczytanych przez dorosłego

Ćwiczenia rozwijające analizę wzrokową

Zabawy rozwijające funkcje wzrokowe

  • zabawy z puzzlami i układankami
  • wyszukiwanie szczegółów różniących obrazki
  • nazywanie spostrzeganych elementów
  • kalkowanie obrazków
  • przerysowywanie kształtów
  • dorysowywanie brakujących elementów na obrazkach
  • dobieranie w pary jednakowych obrazków (np. gra w „Piotrusia”), gra w domino obrazkowe
  • gra w „Memory” obrazkowe, wyrazowe lub obrazkowo – wyrazowe
  • składanie całości z elementów
  • układanie różnych kompozycji i budowli według wzoru (klocki, mozaiki geometryczne, układanki)
  • nazywanie części poszczególnych przedmiotów

Zabawy rozwijające motorykę dużą

  • chodzenie po narysowanej linii
  • chodzenie po krawężniku
  • pokonywanie krótkich dystansów z zamkniętymi oczami
  • dotykanie na przemian prawym łokciem lewego kolana i odwrotnie
  • zmiana kierunku biegu na sygnał, zgodnie z wcześniej wydanym poleceniem
  • zwroty w określonym kierunku – w prawo, w lewo, w tył
  • toczenie piłki do określonego miejsca
  • rzucanie i łapanie piłki
  • podrzucanie piłki do góry
  • rzuty piłką do celu
  • zabawy ze skakanką
  • gra w gumę
  • pokonywanie toru przeszkód
  • naśladowanie ruchów zwierząt, ludzi, maszyn
  • jazda na rowerze
  • jazda na hulajnodze
  • jazda na rolkach
  • jazda na łyżwach
  • jazda na nartach